PSIHOLOŠKE DETERMINANTE PREFERENCIJA FILMSKIH ŽANROVA

Abstract

Iako se gledanje filmova često doživljava kao jednostavna i svakodnevna aktivnost, ono
je uslovljeno nizom psiholoških faktora. Cilj ovog istraživanja bio je da se ispita uloga
motivacije, afektivnih stanja, i pojedinih demografskih karakteristika u oblikovanju
subjektivnih i žanrovskih filmskih preferencija. Uzorak je obuhvatio 257 ispitanika oba
pola (50,6% ženskih ispitanika), uzrasta od 20 do 60 godina (M=31,16, SD=10,16
), različitog obrazovnog statusa, (37,4% srednja stručna sprema, 14% viša, 46,8%
fakultet/magisterij/doktorat). Korišteni su slijedeći instrumenti: Skala preferencije
filmskih žanrova (SPŽF), Skala hedoničke i eudaimoničke motivacije (HED/EUD),
Skala, pozitivnih i negativnih afekata (PANAS) i Skala traženja senzacija (SSS-V),
pri čemu je zadržana samo dimenzija traženja fizičkih uzbuđenja i senzacija (TAS)
zbog niske pouzdanosti ostalih subskala. Pored deskriptivne statistike i korelacija
među varijablama korištena je i hijerarhijska regresiona analiza. Kod hijerarhijske
regresivne analize prediktori su bili sociodemografske varijable (pol, dob, školska
sprema), hedonička i eudaimonička motivacija, pozitivni i negativni afekti te traženje
uzbuđenja, dok su kriterijumske varijable predstavljale subjektivne i žanrovske
preferencije filmskih žanrova. Rezultati ukazuju na značajne korelacije između
subjektivnih preferencija i preferencija prema stručnoj klasifikaciji žanrova. Pol i
eudaimonička klasifikacija izdvojili su se kao najdosljedniji prediktori. Hijerarhijske
regresione analize pokazuju (kod subjektivnih i žanrovskih preferencija) da su svi
modeli statistički značajni, uz umjeren nivo objašnjene varijanse, pri čemu su se
sociodemografske varijable, motivacijski i afektivni prediktori pokazali značajnijim
od traženja uzbuđenja kao karakteristika ličnosti.
Nalazi sugerišu da filmske preferencije proizlaze iz kompleksnih međusobnih odnosa
sociodemografskih i psiholoških karakteristika. Rezultati mogu imati praktičnu primjenu
u razumijevanju i oblikovanju kulturnih i obrazovnih stavova, te da bi u budućim
istraživanjima trebalo obuhvatiti širi dobni uzorak kao i širu kategorizaciju žanrova.