ZBORNIK RADOVA UNIVERZITETA SINERGIJA

Građanskopravna odgovornost za štetu uzrokovanu sistemima vještačke inteligencije u Bosni i Hercegovini

Marko Tomić — 2026-10-05

Oblast vještačke inteligencije (AI) je generalno gledano nepoznanica za domaći pravni sistem u mnogim aspektima. U tom kontekstu i pitanje građanskopravne odgovornosti za štetu uzrokovanu sistemima vještačke inteligencije predstavlja svojevrsni izazov kako za pravnu teoriju, tako i za pravnu praksu. Članak analizira kako se tradicionalni principi građanskog prava primjenjuju na štete koje uzrokuju sistemi vještačke inteligencije, te ukazuje na izazove koje donosi njihova autonomija i kompleksnost. Kada
govorimo o AI sistemima u većini slučajeva teško je utvrditi ko je odgovoran za štetu — proizvođač, programer, korisnik ili sam
operater sistema. Klasični modeli odgovornosti (krivica i objektivna odgovornost) nisu uvijek adekvatni jer AI može donositi odluke i bez direktne ljudske kontrole. Što je sistem autonomniji, to je teže dokazati uzročnu vezu i krivicu, što komplikuje sudske postupke. U Bosni i Hercegovini ne postoji poseban zakon koji direktno uređuje odgovornost za štetu uzrokovanu AI sistemima pa se primjenjuju opšta pravila građanskog prava sadržana prvenstveno u Zakonu o obligacionim odnosima. Sudskih presuda koje se direktno bave ovim pitanjem gotovo da i nema a u predmetima koji su povezani sa ovom oblašću, odgovornost za štetu se utvrđuje ili kao odgovornost za krivicu ili kao objektivna odgovornost. U ovom kontekstu značajno je istaći da BiH postepeno usklađuje svoje pravo sa pravom Evropske unije, što će neminovno dovesti do regulisanja ove i oblasti putem preuzimanja EU pravnih standarda.

Optimization of Generative AI Efficiency: A Case Study Based on Professional Workshop Questionnaires

Milica Mravik — 2026-10-05

In this research, we explored the strategic optimization of Microsoft 365 Copilot by examining the transition from
theoretical readiness to practical user mastery. This research was based on a structured "Art of the Possible" (AOTP) workshop
approach, which was the key method for discovering high-impact business scenarios. By analysing quantitative and qualitative
information from an AI Workshop Questionnaire, we were able to determine the impact of specific organizational interventions
on user adoption and technical efficiency. Our results showed that successful optimization was more than just a function of
technical setup and was instead highly reliant on expertise in prompt engineering and addressing security issues, like data
oversharing. In addition, we emphasized the need for a "Crawl Walk-Run" approach and the critical role of internal
"Champions" in maintaining digital transformation. We concluded that a feedback loop between end-users and stakeholders is necessary for aligning generative AI capabilities with organizational goals.

Digitalna forenzika Android infotainment sistema u vozilu VW Golf 6: studija slučaja

Adel Tahirović — 2026-10-05

U ovom radu predstavljena je studija slučaja digitalne forenzike nad Android infotainment sistemom instaliranim u vozilu VW Golf 6. Digitalni dokazi prikupljeni su pomoću alata Android Debug Bridge (ADB). Zbog ograničenja unutar USB režima rada implementiranih od strane proizvođača, pristup uređaju ostvaren je putem bežičnog (wireless) protokola. Pokušaj integralne akvizicije podataka putem ADB protokola nije rezultirao validnom kopijom sistema, zbog čega se pristupilo selektivnom logičkom izuzimanju aplikacijskih artefakata, uključujući log zapise aplikacije Torque Pro. Pristup podacima ostvaren je putem On-Board Diagnostics (OBD-II) interfejsa, čime je omogućena direktna komunikacija sa elektronskim kontrolnim jedinicama (ECU) vozila preko Controller Area Network (CAN) magistrale. Dodatno su izuzeti podaci globalnog navigacionog satelitskog sistema (GNSS), generisani od strane Android infotainment sistema. Analizom CSV track-log zapisa rekonstruisana je vremenska linija kretanja vozila, procenjena pređena udaljenost i identifikovane faze mirovanja uz evaluaciju kvaliteta GNSS signala Horizontal Dilution of Precision (HDOP). Analiza potvrđuje da parcijalni artefakti Android infotainment sistema mogu imati značajnu dokaznu vrednost u rekonstrukciji događaja, uz jasno dokumentovana ograničenja akvizicije.

Li-Fi Communication in the Context of Zero Trust Security Models

Ljubinko Stojanović — 2026-10-05

Greater decentralization of modern IT environments, driven by distributed infrastructure, IoT devices, etc., has highlighted the limitations of traditional perimeter based security models, which are based on the assumption that the internal network is trusted, while threats exist exclusively outside of it. Implicit trust and broad internal access that perimeter environments have can create – and do create – favorable conditions for lateral movement, insider misuse, and unauthorized access. This paper examines Zero Trust Architecture (ZTA) as a security paradigm designed to address these weaknesses. In parallel, the paper analyzes Li-Fi (Light
Fidelity) communication as an alternative wireless technology whose physical properties, including spatial signal limitation and
reduced penetration through walls, offer significant cybersecurity advantages compared to conventional radio frequency systems, but since the physical environment alone does not guarantee protection, cryptographic protection mechanisms in Li-Fi environments are emphasized. By combining the Zero Trust model with Li-Fi communication and secure key management mechanisms, a layered approach is provided for securing sensitive internal wireless communication against eavesdropping, message manipulation, and unauthorized access.

A Comparative Analysis of Static Feature Extraction Techniques for PE File Malware Detection using LightGBM and Gradient Boosting Variants

Aleksandar Sandro Cvetković — 2026-10-05

Efficiency of traditional signature-based detection has been severely diminished due to the exponential growth of sophisticated malware. For this reason, the cybersecurity industry has pivoted toward Machine Learning (ML) solutions. This paper presents
a comprehensive comparative analysis of machine learning models for static malware detection using Windows Portable Executable (PE) files. By evaluating the efficiency of feature extraction methodologies, specifically targeting structural metadata, byte histograms, and import tables, we demonstrate the limitations of deep learning architectures, such as Convolutional Neural Networks (CNNs) and Recurrent Neural Networks (RNNs), which often suffer from high computational overhead and the curse of dimensionality. In contrast, Gradient Boosted Decision Trees (GBDTs) such as XGBoost, CatBoost, and LightGBM establish a definitive performance upper bound for tabular PE metadata. Our findings emphasize that, when combined with optimized feature engineering, LightGBM achieves a superior speed to-accuracy ratio, making it an ideal candidate for real-time, resource
constrained endpoint deployment.

Sajber osiguranje i izazovi digitalnog doba

Danijela Glušac — 2026-10-05

Rad se bavi sajber osiguranjem kao savremenim instrumentom zaštite od posledica digitalnih pretnji u uslovima sve izraženije digitalizacije poslovanja i upravljanja podacima. Polazi se od činjenice da sajber rizike odlikuju visoka neizvesnost, nedostatak stabilnih empirijskih podataka, međusobna povezanost informacionih sistema i mogućnost nastanka velikog broja istovremenih šteta, što otežava njihovu procenu i ugovorno oblikovanje osiguravajućeg pokrića. U radu se analiziraju osnovne kategorije sajber rizika, razlika između pokrića za direktne štete i odgovornosti prema trećim licima, kao i specifičnosti sajber osiguranja u pogledu obima pokrića, ugovornih isključenja i značaja pravilne procene rizika. U radu se razmatra i stanje u Republici Srbiji, gde je ponuda ovog proizvoda još uvek ograničena, ali se istovremeno ukazuje da postojeći domaći pravni okvir omogućava da se sajber osiguranje posmatra kao vrsta imovinskog osiguranja, bez potrebe za njegovim posebnim zakonskim regulisanjem.

Komparativna analiza modernih investicionih strategija diversifikacije rizika

Zoran Jović — 2026-10-05

Ovaj rad je istraživao evoluciju investicionih strategija u post-kriznom ekonomskom ambijentu, fokusirajući se na kritiku tradicionalnog modela pasivnog investiranja ('Kupi i Drži'), kroz analizu pristupa Ray Dalio-a, osnivača Bridgewater Associates, i Thomasa Kee-a, autora i tržišnog stratega. Rad je suprotstavio dva fundamentalno različita odgovora na tržišnu volatilnost.
Dok Dalio rešenje pronalazi u 'Svetom gralu investiranja' — preciznoj diversifikaciji kroz nekorelisanu imovinu unutar 'All Weather' tj. portfolija za sve prilike, Kee proklamuje neodrživost strategije pasivnog držanja portfolija i zagovara aktivno upravljanje gotovinom zasnovano na makroekonomskom zamahu odnosno momentumu. Rad je analizirao efikasnost oba modela tokom istorijskih tržišnih poremećaja (2008. i 2022. godine), nudeći sintezu koja bi mogla poslužiti kao okvir za modernu alokaciju kapitala u uslovima visoke inflacije i promene monetarnih ciklusa.

Zeleni marketing kao instrument izgradnje održive konkurentske prednosti preduzeća

Kristina Balotić — 2026-10-05

Savremeni međunarodni sistem suočava se sa rastućim izazovima koji proizlaze iz klimatskih promjena, neodržive eksploatacije prirodnih resursa i intenzivnog zagađenja životne sredine. Ovi procesi ne utiču isključivo na ekološku ravnotežu, već se
odražavaju i na globalne ekonomske tokove, konkurentnost preduzeća i dugoročnu stabilnost tržišta. Kao odgovor na navedene izazove, u okviru koncepta održivog razvoja, cirkularne ekonomije i zelene tranzicije, razvijaju se savremeni modeli poslovanja
zasnovani na principima društvene odgovornosti i resursne efikasnosti. U tom kontekstu, zeleni marketing dobija na značaju kao važan strateški instrument koji omogućava preduzećima da integrišu ekološke vrijednosti u svoje poslovne strategije, diferenciraju se na tržištu i ostvare održivu konkurentsku prednost. Njegova primjena omogućava izgradnju pozitivnog imidža, jačanje povjerenja potrošača i dugoročno pozicioniranje preduzeća kao društveno odgovornog i tržišno održivog subjekta.

Globalni engleski i interkulturalna komunikacija: između integracije i lingvističkog imperijalizma

Anja Đuranović — 2026-10-05

Ovaj rad analizira ulogu engleskog jezika kao lingua franca u savremenoj globalnoj i interkulturalnoj komunikaciji, posebno se osvrćući na tenziju koja postoji između engleskog i ostalih jezika, odnosno na njegovu integrativnu sposobnost naspram potencijalnog lingvističkog imperijalizma. U doba globalizacije i digitalizacije, engleski je postao dominantno sredstvo međunarodne komunikacije u oblastima obrazovanja, nauke, medija, mreža i ekonomije. On omogućava govornicima
različitih jezika da lakše komuniciraju, globalno sarađuju i umrežavaju se. Međutim, pored integrativne uloge, brojni lingvisti ukazuju na opasnosti koje prate globalnu dominaciju engleskog jezika. Otuda se nameće koncept lingvističkog imperijalizma i pitanje jezičke hegemonije i marginalizacije ostalih jezika i kultura, naročito u digitalnom okruženju gdje se većina sadržaja plasira na engleskom jeziku. Dakle, stvara se dilema da li engleski podstiče interkulturalno razumijevanje ili podstiče homogenizaciju kulturnih obrazaca. Rad predstavlja preglednu teorijsku analizu stručne literature iz oblasti socio i primijenjene lingvistike. Cilj rada je da kritički sagleda prirodu globalnog engleskog jezika i ukaže na potrebu da se očuvaju manji jezici, a prepoznaju komunikacijske funkcije globalnog jezika.

Pravo i etika u primeni veštačke inteligencije pri selekciji kandidata za zapošljavanje u javnom sektoru Republike Srpske sa osvrtom na nivo BiH

Željko Stevanović — 2026-10-05

Javna uprava Republike Srpske i institucije Bosne Hercegovine suočavaju se sa imperativom modernizacije. Svedoci smo sve veće primene veštačke inteligencije (AI) u svim sektorima pa tako i upotreba iste u selekciji kadrova, što obećava eliminaciju subjektivizma ali istovremeno otvara kompleksna pitanja pravne sigurnosti. Savremena javna uprava teži digitalizaciji kao sredstvu za postizanje veće efikasnosti i objektivnosti. Uvođenjem sistema veštačke inteligencije u procese selekcije kandidata, promoviše se kao rešenje za eliminaciju ljudske pristrasnosti i nepotizma. Ovaj rad istražuje i drugu stranu a koja se odnosi na rizik da AI postane takozvani digitalni paravan za netransparentne odluke. Osnovni problem leži u koliziji između automatizovanog odlučivanja i ustavnih prava građana na jednak pristup javnim funkcijama. Rad analizira neophodnost usklađivanja
domaćeg zakonodavstva sa Evropskom unijom AI Act-om i postavljanje etičkih brana koje će osigurati da tehnologija služi meritokratiji a ne da je obesmišljava.

Digitalni identitet i pravna regulativa podataka u EU i Bosni i Hercegovini - komparativni prikaz

Dijana Savić Božić — 2026-10-05

Razvoj informaciono-komunikacionih tehnologija i ubrzana digitalizacija društva doveli su do značajnog povećanja značaja digitalnog identiteta u savremenom pravnom i društvenom okruženju. Digitalni identitet predstavlja skup elektronskih podataka koji omogućavaju identifikaciju pojedinca u digitalnom prostoru i koji se koriste u različitim oblastima, uključujući elektronsku upravu, elektronsku trgovinu i finansijske usluge. Istovremeno, njegova upotreba podrazumijeva obradu velikog broja ličnih podataka, zbog čega pitanje pravne regulacije i zaštite privatnosti postaje jedno od ključnih pitanja savremenog informacionog prava. Cilj ovog rada je analiza pravnog okvira koji uređuje digitalni identitet i zaštitu ličnih podataka u Evropskoj uniji i Bosni i Hercegovini, uz poseban fokus na komparativni pristup koji omogućava sagledavanje sličnosti i razlika između ova dva regulatorna sistema. U radu se analizira evropski regulatorni okvir zasnovan na Opštoj uredbi o zaštiti podataka (GDPR) i uredbi eIDAS, kao i postojeće zakonodavstvo Bosne i Hercegovine u oblasti zaštite ličnih podataka. Posebna pažnja posvećena je komparativnoj analizi normativnih rješenja i institucionalnih mehanizama zaštite podataka. Rezultati istraživanja ukazuju da Evropska unija posjeduje razvijen i harmonizovan regulatorni sistem, dok se Bosna i Hercegovina i dalje nalazi u procesu usklađivanja zakonodavstva sa evropskim standardima. Zaključuje se da dalji razvoj pravnog okvira u Bosni i Hercegovini zahtijeva
modernizaciju zakonodavstva i jačanje institucionalnih kapaciteta kako bi se obezbijedila efikasna zaštita digitalnog identiteta i ličnih podataka u savremenom digitalnom društvu.

Cloud computing architectures: models, evolution and comparative analysis

Lazar Stošić — 2026-10-05

Cloud computing represents the dominant paradigm for delivering scalable and flexible computing resources over the Internet. The rapid evolution of cloud architectures—from traditional models based on virtualization to modern paradigms such as containerization and serverless computing—has led to increased complexity in system design and implementation. This paper provides a comprehensive overview of cloud computing architectures, focusing on their models, development and comparative characteristics. IaaS, PaaS and SaaS models are analyzed, as well as newer approaches such as containers and serverless environments. The comparative analysis is based on performance, scalability, cost and security criteria. Also discussed are current challenges and future development directions, including edge computing and the application of artificial intelligence in resource
management. The results of the work provide a basis for understanding the trade-offs between different architectural approaches.

Zelena tranzicija Evropske Unije i izvozni potencijal Bosne i Hercegovine: Sektorska analiza izloženosti i rizika

Luka Marković — 2026-10-05

Zelena tranzicija Evropske unije i uvođenje Mehanizma za prekogranično prilagođavanje ugljenika (CBAM) značajno mijenjaju regulatorni okvir međunarodne trgovine, posebno za zemlje čija se izvozna struktura oslanja na energetski intenzivne
industrije. Cilj ovog rada je analiza sektorske izloženosti Bosne i Hercegovine efektima zelene tranzicije EU, sa fokusom na sektore sa visokim intenzitetom emisija CO2 i izvoz prema tržištu Evropske unije. Istraživanje je zasnovano na deskriptivno-komparativnoj
analizi podataka o spoljnotrgovinskoj razmjeni Bosne i Hercegovine u periodu 2015–2024. godine, uz primjenu indikatora
sektorske izloženosti CBAM mehanizmu (ICBAM). Rezultati ukazuju na visoku geografsku koncentraciju izvoza prema Evropskoj uniji, koja prelazi 70% ukupnog izvoza, kao i značajan udio sektora sa visokim intenzitetom emisija CO2 u izvoznoj strukturi.
Vrijednost indikatora izloženosti ostala je relativno stabilna tokom posmatranog perioda, što upućuje na spor proces strukturne transformacije industrije uprkos rastu ukupnog izvoza. Nalazi potvrđuju postojanje dvostruke ranjivosti privrede Bosne i
Hercegovine — sektorske i geografske — dok CBAM kratkoročno predstavlja konkurentski izazov, ali dugoročno može djelovati kao podsticaj energetskoj tranziciji i modernizaciji industrije.

Authentication and Access Control in Li-Fi-Based Wireless Networks

Ljubinko Stojanović — 2026-10-05

Light Fidelity (Li-Fi) represents an emerging wireless communication paradigm that operates within heterogeneous network environments characterized by high mobility, multi-user access, and frequent handovers between technologies. While Li-Fi offers significant advantages in terms of bandwidth and spatial confinement through optical „attocell” domains, these same characteristics introduce a distinct and complex security landscape. Threat models emphasize the importance of the attacker’s
spatial position and optical visibility, going beyond the traditional division into internal and external actors. Active and passive
attacks, including interception through reflection and light leakage, etc., can exploit the physical characteristics of the system
to compromise the confidentiality and integrity of communication. Special focus is placed on the CIA+Auth model (confidentiality, integrity, availability, and authentication) as the basis for designing secure systems. The ABAC model provides greater flexibility and suitability for Li-Fi environments due to the ability to include contextual factors such as location, time, and risk level.

Zero-trust arhitektura i održivost digitalnih sistema

Srđan Mičić — 2026-10-05

Razvojem informacionih tehnologija, arhitektura korporativnih digitalnih sistema također prolazi kroz duboke promjene, a granice unutar sistema između mrežnih nivoa postaju nedefinisane izazvane pojavom “cloud” tehnologija, mobilnih uređaja i rada na
daljinu. Sve više kompanija zbog ekonomičnosti i bržoj dostupnosti svojim podacima, implementira cloud servere, što povećava rizik od kompromitacije podataka između “cloud” servera i interne mreže. Tradicionalni model sigurnosti zasnovan na mrežnom perimetru pokazao se nedovoljnim u navedenom okruženju. Kao odgovor na ove izazove razvijen je koncept Zero-Trust
arhitekture (ZTA), koji zasniva na principu „nikada ne vjeruj, uvijek provjeri“, što bi značilo da nijedan korisnik ili uređaj ne treba automatski smatrati pouzdanim. Cilj ovog rada je analizirati osnovne principe Zero-Trust arhitekture i razmotriti njen doprinos održivosti i otpornosti digitalnih sistema. Posebna pažnja posvećena je ulozi kontinuirane autentifikacije, upravljanja
korisničkim računima i mikrosegmentacije u očuvanju sigurnosti digitalne infrastrukture.

Održivi modeli destinacijskog menadžmenta: Digitalna transformacija i gastronomsko nasleđe Semberije

Darija Lunić — 2026-10-05

U radu se istražuje uloga digitalne transformacije u očuvanju i promociji lokalnog gastronomskog nasleđa, vodeći se principima Slow Food pokreta. Težište istraživanja je na afirmaciji gastronomskog turizma kao posebnog oblika održivog razvoja i alternative masovnom turizmu putem načela ekološke ekološke odgovornosti i očuvanja biodiverziteta. Primenom metode analize sadržaja SlowFood projekata, mobilnih aplikacija i društvenih mreža, ispitani su mehanizmi promocije lokalne gastronomije. Rezultati ukazuju na to da je digitalizacija ključna za održivost destinacije. Studija slučaja područja Semberije i grada Bijeljine pokazuje da, uprkos bogatoj ponudi, digitalna vidljivost resursa ostaje nedovoljno razvijena, te se predlaže projekat digitalizacije kao ključna smernica za budući turistički razvoj.

Implikacije kreativnog računovodstva na procjenu investicionog rizika i (ne)stabilnost finansijskog sistema

Mladen Jovanović — 2026-10-05

Kreativno računovodstvo predstavlja praksu kojom se, koristeći fleksibilnost računovodstvenih standarda i druge regulative, manipuliše finansijskim izvještajima kako bi se
prikazao povoljniji imovinski, prinosni i finansijski položaj
preduzeća nego što on zaista jeste. Primjenom takvih praksi
menadžment preduzeća nastoji privući potencijalne investitore,
koji se prilikom donošenja odluka oslanjaju na iskrivljene
finansijske izvještaje. U radu su razmotrene implikacije
kreativnog računovodstva na procjenu investicionog rizika i
(ne)stabilnost finansijskog sistema putem kvalitativne analize.
Rezultati analize pokazuju da kreativno računovodstvo, utičući
na procjenu investicionog rizika, a samim tim i na povjerenje
investitora,
može dovesti do nestabilnosti cjelokupnog
finansijskog sistema. Takođe, u radu su predstavljeni i
regulatorni i etički aspekti kreativnog računovodstva kao
manipulativne prakse.

Uloga organizacijske kulture i podrške menadžmenta u procesu zelene tranzicije i održivosti

Snježana Stanišić — 2026-10-05

Zelena tranzicija i održivi razvoj predstavljaju ključne izazove savremenog poslovanja. Uspješnost implementacije održivih praksi u velikoj mjeri zavisi od organizacijske kulture i podrške menadžmenta. Rad analizira odnos između organizacijske kulture, liderstva, društveno odgovornog poslovanja (DOP), poslovne etike i humane ekonomije u kontekstu zelene transformacije. Poseban akcenat
stavljen je na mjerenje društvene odgovornosti putem indeksa i standarda, kao i na specifičnosti tranzicijskog konteksta Bosne i
Hercegovine. Održiva transformacija zahtjeva sistemsku promjenu vrijednosti, stratešku integraciju održivosti i aktivnu
institucionalnu podršku. Humana ekonomija može doprinijeti uspostavljanju temeljnih vrijednosti preduzeća koje su
usmjerene na društveno odgovorno poslovanje i održivi rast.

Evolutionary Paradigms in University Knowledge Management: A Comparative Analysis of Intent Based Architectures and Vectorized Semantic Retrieval

Bojan Papaz — 2026-10-05

This research examines the transition of conversational artificial intelligence within higher education administrative systems, specifically focusing on the shift from traditional intent-based architectures to vectorized semantic retrieval models. By analyzing the current implementation at Singidunum University, which utilizes the Rasa framework and a Dual Intent and Entity Transformer (DIET) pipeline, the study identifies a "knowledge bottleneck" when dealing with unstructured regulatory corpora. The investigation compares this deterministic model with emerging vector database technologies such as Pinecone and Weaviate, which employ high-dimensional embeddings and Cosine Similarity to retrieve information based on semantic proximity. The results suggest that while intent-based systems provide high precision for frequent queries, a hybrid model incorporating Retrieval-Augmented Generation (RAG) is essential for navigating complex institutional statutes.

Etika u primjeni AI sistema u poslovanju

Pantelija Božić — 2026-10-05

U radu se analizira problematika etike u primjeni vještačke inteligencije u poslovanju, sa posebnim osvrtom na pravne i regulatorne izazove koji proizlaze iz sve šire upotrebe algoritamskih sistema u donošenju poslovnih odluka. Polazeći od
činjenice da AI tehnologije imaju značajan transformativni potencijal u savremenoj ekonomiji, rad istražuje na koji način
njihova primjena utiče na temeljne principe odgovornog poslovanja, uključujući transparentnost, pravičnost, odgovornost
i zaštitu privatnosti. Kroz interdisciplinarni pristup koji objedinjuje teorijske uvide iz oblasti vještačke inteligencije, etike
prava, razmatraju se ključni rizici, kao što su algoritamska pristrasnost, nedostatak objašnjivosti i pravna neizvjesnost u
pogledu odgovornosti za odluke koje donose autonomni sistemi. Poseban fokus rada stavljen je na analizu postojećih pravnih
okvira, uključujući Opštu uredbu o zaštiti podataka (GDPR) i prijedlog Akta o vještačkoj inteligenciji Evropske unije, uz
kritičko sagledavanje njihove primjenjivosti u poslovnom kontekstu. Takođe, razmatra se uloga korporativne društvene
odgovornosti i ESG standarda u oblikovanju etičke primjene AI sistema, pri čemu se naglašava potreba za integracijom etičkih
principa u poslovne strategije i procese odlučivanja. Na osnovu sprovedene analize, rad identifikuje ključne izazove i nudi
preporuke za unapređenje pravnog i etičkog okvira, uključujući razvoj regulatornih modela zasnovanih na procjeni rizika,
jačanje mehanizama odgovornosti i unapređenje transparentnosti algoritamskih sistema. Rad ukazuje na to da održiva i odgovorna primjena vještačke inteligencije u poslovanju zahtijeva uspostavljanje ravnoteže između tehnološkog razvoja i zaštite osnovnih društvenih vrijednosti, pri čemu je neophodna kontinuirana saradnja između zakonodavaca, poslovnih subjekata i akademske zajednice.

Risk Management in AI-Assisted Clinical Trials: Regulatory and Ethical Dimensions

Filip Radonić — 2026-10-05

The integration of artificial intelligence (AI) models into clinical trials has accelerated significantly over the past decade, offering substantial potential to optimise patient recruitment, endpoint analysis, and pharmacovigilance. However, this integration also
introduces a complex web of regulatory and ethical risks that must be systematically managed. This paper examined the principal risk categories associated with AI deployment in clinical research, with particular focus on algorithmic bias, the erosion of informed consent through opaque decision-making, and the evolving regulatory landscape shaped by the EU AI Act (Regulation EU 2024/1689), the European Medicines Agency (EMA) Reflection Paper on AI, and the U.S. Food and Drug Administration (FDA)
draft guidance on AI in drug development. A structured review of peer-reviewed literature and regulatory documents was conducted. The findings indicated that, while regulatory convergence between the FDA and EMA is advancing, significant gaps persist in practice concerning transparency, explainability, and equitable participant selection. The paper proposed a multi-layered risk governance framework that integrates lifecycle monitoring, ethics review, and human oversight as foundational components of responsible AI use in clinical trials.