Odgovornost za zagađenje vazduha – studija slučaja ZP „Rudnik i Termoelektrana Ugljevik“ a.d. Ugljevik

Abstract

Zaštita životne sredine se poslednjih decenija nameće kao jedan od najvažnijih parametara kvaliteta života uopšte i zakonodavstvo Republike Srpske pruža višestruke mehanizme zaštite iste. S obzirom na činjenicu da je fokus ovog rada na odgovornosti kompanija, kako građanskopravnoj, tako i kaznenopravnoj, za ekološke štete, osvrnuli smo na pitanje zagađenosti vazduha u regiji Sjeveroistočna Bosna, gdje se kao najveći zagađivač javlja državno preduzeće ZP “Rudnik i Termoelektrana Ugljevik”, a.d. Ugljevik. Nemoguće je potpuno odvojiti javnopravnu od građanskopravne zaštite, na čemu potencira i regulativa Evropske unije u ovoj oblasti, te shodno tome kroz rad je ukazano i na važnost koordinisanog rada upravnih i pravosudnih organa vlasti. Pored pravnih aspekata, značaj je dat i ekološkim aspektima i to kroz razmatranje rezultata istraživanja zagađenosti vazduha koje je obavila
nevladina agencija CEE Bankwatch Network iz Češke Republike, tokom 2022. godine na području opštine Ugljevik, a koja su trenutno bila dostupna autorima rada. Analizirajući pravnu odgovornost, rad istražuje primjenu postojeće zakonske regulative koja se odnosi na emisiju zagađujućih materija, kao i ulogu državnih i lokalnih institucija u nadzoru i sankcionisanju zagađivača. Ekološki aspekt obuhvata uticaj emisija gasova poput SO2, NO2 i PM10 na kvalitet vazduha, a društveni aspekt razmatra kako zagađenje utiče na lokalnu zajednicu, uključujući ekonomske i socijalne posljedice, a među njima posebno zdravstvene. Kroz analizu konkretnog slučaja na primjeru preduzeća RiTE Ugljevik, rad istražuje ne samo tehničke i ekološke izazove, već i institucionalne slabosti u upravljanju zagađenjem, nudeći preporuke za poboljšanje regulative i primjene ekoloških standarda. Cilj ovog istraživanja je da se sagleda sveobuhvatan okvir odgovornosti, kao i mogućnosti za smanjenje zagađenja u cilju očuvanja javnog zdravlja i zaštite životne sredine.