Zelena tranzicija Evropske Unije i izvozni potencijal Bosne i Hercegovine: Sektorska analiza izloženosti i rizika

Abstract

Zelena tranzicija Evropske unije i uvođenje Mehanizma za prekogranično prilagođavanje ugljenika (CBAM) značajno mijenjaju regulatorni okvir međunarodne trgovine, posebno za zemlje čija se izvozna struktura oslanja na energetski intenzivne
industrije. Cilj ovog rada je analiza sektorske izloženosti Bosne i Hercegovine efektima zelene tranzicije EU, sa fokusom na sektore sa visokim intenzitetom emisija CO2 i izvoz prema tržištu Evropske unije. Istraživanje je zasnovano na deskriptivno-komparativnoj
analizi podataka o spoljnotrgovinskoj razmjeni Bosne i Hercegovine u periodu 2015–2024. godine, uz primjenu indikatora
sektorske izloženosti CBAM mehanizmu (ICBAM). Rezultati ukazuju na visoku geografsku koncentraciju izvoza prema Evropskoj uniji, koja prelazi 70% ukupnog izvoza, kao i značajan udio sektora sa visokim intenzitetom emisija CO2 u izvoznoj strukturi.
Vrijednost indikatora izloženosti ostala je relativno stabilna tokom posmatranog perioda, što upućuje na spor proces strukturne transformacije industrije uprkos rastu ukupnog izvoza. Nalazi potvrđuju postojanje dvostruke ranjivosti privrede Bosne i
Hercegovine — sektorske i geografske — dok CBAM kratkoročno predstavlja konkurentski izazov, ali dugoročno može djelovati kao podsticaj energetskoj tranziciji i modernizaciji industrije.