Građanskopravna odgovornost za štetu uzrokovanu sistemima vještačke inteligencije u Bosni i Hercegovini

Abstract

Oblast vještačke inteligencije (AI) je generalno gledano nepoznanica za domaći pravni sistem u mnogim aspektima. U tom kontekstu i pitanje građanskopravne odgovornosti za štetu uzrokovanu sistemima vještačke inteligencije predstavlja svojevrsni izazov kako za pravnu teoriju, tako i za pravnu praksu. Članak analizira kako se tradicionalni principi građanskog prava primjenjuju na štete koje uzrokuju sistemi vještačke inteligencije, te ukazuje na izazove koje donosi njihova autonomija i kompleksnost. Kada
govorimo o AI sistemima u većini slučajeva teško je utvrditi ko je odgovoran za štetu — proizvođač, programer, korisnik ili sam
operater sistema. Klasični modeli odgovornosti (krivica i objektivna odgovornost) nisu uvijek adekvatni jer AI može donositi odluke i bez direktne ljudske kontrole. Što je sistem autonomniji, to je teže dokazati uzročnu vezu i krivicu, što komplikuje sudske postupke. U Bosni i Hercegovini ne postoji poseban zakon koji direktno uređuje odgovornost za štetu uzrokovanu AI sistemima pa se primjenjuju opšta pravila građanskog prava sadržana prvenstveno u Zakonu o obligacionim odnosima. Sudskih presuda koje se direktno bave ovim pitanjem gotovo da i nema a u predmetima koji su povezani sa ovom oblašću, odgovornost za štetu se utvrđuje ili kao odgovornost za krivicu ili kao objektivna odgovornost. U ovom kontekstu značajno je istaći da BiH postepeno usklađuje svoje pravo sa pravom Evropske unije, što će neminovno dovesti do regulisanja ove i oblasti putem preuzimanja EU pravnih standarda.