INSTITUCIONALNI DOPRINOS EVROPSKE UNIJE BORBI PROTIV DJEČIJE ZAVISNOSTI OD UPOTREBE PAMETNIH TELEFONA U DRŽAVAMA ČLANICAMA

Abstract

Rad istražuje odgovor institucija Evropske unije na proces digitalne transformacije savremenog društva koji, uporedo s radikalnim inovacijama i nebrojenim mogućnostima, generiše niz sistemskih izazova s dalekosežnim posljedicama po najranjivije, djecu. Kroz tehnologiju, djeca dobijaju pristup obrazovnim alatima, informacijama i platformama koje unapređuju njihova znanja i vještine. Prepoznajući ovu ozbiljnost, Evropska unija je intenzivirala regulatorne i strateške napore u cilju suzbijanja negativnih posljedica digitalizacije, identifikujući kritične tačke ugroženosti kao što su kontinuirana izloženost neprimjerenim sadržajima i sistematično narušavanje privatnosti korisnika. Posebno zabrinjavajuću dimenziju predstavljaju fenomeni onlajn uznemiravanja i socijalne izolacije, koji su u kombinaciji s patološkom zavisnošću od ekrana poznatom kao screen addiction direktno povezani s pogoršanjem mentalnog zdravlja mlađe populacije. Pametni telefoni su danas sastavni dio života djece. Oni nude širok spektar mogućnosti za učenje, istraživanje, informisanje i interakciju sa drugima. Međutim, povećano prisustvo u digitalnom svijetu izlaže djecu brojnim rizicima, pri čemu se sve veći broj djece ne odvaja od svojih telefona što dovodi do zavisnosti od određenih digitalnih usluga, štetnih efekata prekomjernog vremena provedenog pred ekranom i korištenja društvenih mreža koje iskorištavaju ranjivost djece s jedinim ciljem da što duže privuku njihovu pažnju. Države članice Evropske unije, poput Francuske i Švedske, uvele su zabranu korištenja mobilnih telefona tokom školskih časova kako bi smanjile zavisnost. Zavisnost od pametnih telefona uključuje nemogućnost kontrole trajanja onlajn aktivnosti, zanemarivanje drugih obaveza ili aktivnosti u korist interakcije sa ekranom. Uočavajući promjene i opasnosti do kojih je dovela upotreba pametnih telefona kod djece evropske institucije su donijele nove propise kako bi pronašle rješenja koja štite mentalno zdravlje djece prisiljavajući platforme da razvijaju etičke i poštene digitalne proizvode i usluge. Mjere institucija Evropske unije uključuju niz regulativa poput Zakona o digitalnim uslugama (DSA) kao i različite propise koji su usmjereni na tzv. zavisni dizajn u aplikacijama.