ULOGA ISKUSTVA SEKSUALNE VIKTIMIZACIJE U OBJAŠNJENJU SEKSUALNE DELINKVENCIJE MALOLJETNIKA

Abstract

Seksualna delinkvencija maloljetnika predstavlja složen i heterogen fenomen čije se objašnjenje u literaturi povezuje i s iskustvima ranije seksualne viktimizacije. Premda se većina žrtava seksualne viktimizacije ne pojavljuje u svojstvu počinitelja kaznenih djela, empirijska istraživanja upućuju na povećanu zastupljenost takvih iskustava među maloljetnim počiniteljima kaznenih djela. Cilj ovog rada bio je evaluirati i sintetizirati postojeće empirijske dokaze o povezanosti iskustva seksualne viktimizacije sa seksualnom delinkvencijom maloljetnika, s posebnim naglaskom na metodološke pristupe istraživanja, značajke viktimizacije i rodne razlike. U tu svrhu proveden je sustavni pregled literature u bazi Web of Science, u koji je uključeno 20 recenziranih empirijskih radova objavljenih u razdoblju od 2000. do 2026. godine. Rezultati upućuju na visoku prevalenciju seksualne viktimizacije među maloljetnim počiniteljima seksualnih kaznenih djela, često višu nego među maloljetnicima koji čine neseksualna kaznena djela. Nadalje, nalazi sugeriraju da su teži, kronični i intrafamilijalni oblici viktimizacije, uključujući penetrativne oblike i višu razinu nasilja, češći u pojedinim podskupinama maloljetnika sa seksualno intruzivnim ponašanjima. Međutim, pregled također jasno pokazuje da seksualnu viktimizaciju nije moguće tumačiti kao izolirani ili univerzalni uzrok seksualne delinkvencije, već prije kao dio šireg sklopa kumulativnih negativnih razvojnih čimbenika. Donošenje čvrstih zaključaka dodatno je ograničeno izraženom metodološkom heterogenošću istraživanja, vidljivom u uzorcima, kontekstu provedbe, operacionalizaciji ključnih konstrukata te dominantnoj uporabi presječnih i retrospektivnih dizajna.